အဘိညာဥ္ရရွိရန္ အားထုတ္ျခင္း

[♣ေတာသူမေလး♣]

ပဥၥမစ်ာန္ကို ရရွိျပီးသူသည္ ထုိစ်ာန္သမာပတ္ ျမဲျမံခုိင္ခံ့ျခင္း၊ အာနိသင္ကို ရရွိျခင္း၊ ဆက္လက္ပြားမ်ား အားထုတ္မည့္ ၀ိပႆနာ လြယ္ကူစြာ ျပီးျပည့္စံုျခင္း အက်ိဳးကို ေမွ်ာ္ကိုးလ်က္ တန္ခိုးဖန္ဆင္းမူ (ဣဒၶိ၀ိဓ) အစရွိေသာ ေလာကီအဘိညာဥ္မ်ားကို ရရွိေအာင္ အားထုတ္သင့္ေပသည္။ ဤ၌ အဘိညာဥ္ဆုိသည္မွာ အဘိညာဥ္ကိစၥတပ္ေသာ ရူပပဥၥမစ်ာန္၌ ပါရွိေသာ အသိဉာဏ္ထူးပင္ျဖစ္သည္။

 

ေလာကီ အဘိညာဥ္မ်ားအနက္ တန္ခိုးဖန္ဆင္မူ(ဣဒၶိ၀ိဓ) အဘိညာဥ္ကို ရလိုသူသည္ ပထ၀ီကသိုဏ္းမွစ၍ ၾသဒါတကသုိဏ္း အဆံုးရွိေသာ ကသုိဏ္းရွစ္ပါးႏွင့္ သမာပတ္ရွစ္ပါးတုိ႔ကို ျဖစ္ေစ၍ ပထ၀ီကသိုဏ္းမွ ၾသဒါတကသုိဏ္းအထိ ကသိုဏ္းအႏုလံု စီးျဖန္းျခင္း၊ ၾသဒါတကသိုဏ္းမွ ပထ၀ီကသုိဏ္းအထိ ကသိုဏ္း ပဋိလံု စီးျဖန္းျခင္း၊ ပထမစ်ာန္မွ ပဥၥမစ်ာန္အထိ စ်ာန္အႏုလံု၀င္စားျခင္း၊ ပဥၥမ်စ်ာန္မွ ပထမစ်ာန္အထိ စ်ာန္ပဋိလံု ၀င္စားျခငး္ အစရွိေသာ နည္းမ်ားျဖင့္ အၾကိမ္မ်ားစြာပြားမ်ား ၀င္စားျပီး စိတ္ကို ဆံုးမ ပဲ့ျပင္ရမည္။

 

စိတ္ကိုဆံုးမရန္ နည္းလမ္းမ်ားကား -

- ပထ၀ီကသိုဏ္းမွ ၾသ၀ါဒတသုိဏ္းအထိ ကသုိဏ္းရွစ္ပါးတုိ႔ကို အစဥ္အတုိင္း(အႏုလံု) ပြားမ်ားျခင္း၊

- ၾသဒါတ ကသုိဏ္းမွျပန္၍ ပထ၀ီကသုိဏ္းအထိ အျပန္ (ပဋိလံု) ပြားမ်ားျခင္း၊

- အသြားအျပန္ (အႏုလံု ပဋိလံု) အားျဖင့္ ပြားမ်ားျခင္း၊

- သမာပတ္ ရွစ္ပါးတို႔တြင္ ပထမစ်ာန္မွာ ေန၀သညာနာသညာယတနစ်ာန္တုိင္ေအာင္ အစဥ္အတုိင္း (အႏုလံု) ၀င္စားျခင္း၊

- ေန၀သညာ နာသညာယတနစ်ာန္မွ ပထမစ်ာန္ထိ အျပန္ (ပဋိလံု) ၀င္စားျခင္း၊

- ထုိ စ်ာန္ သမာပတ္ ရွစ္ပါးကို အသြားအျပန္ (အႏုလံု ပဋိလံု) အစံုအားျဖင့္ ၀င္စားျခင္း၊

- ပထမစ်ာန္ကို ၀င္စားျပီးေနာက္ ဒုတိယစ်ာန္ကို ခုန္ေက်ာ္ကာ တတိယစ်ာန္ကို ၀င္စားျခင္း စသည္ျဖင့္ စ်ာန္ကို ခုန္ေက်ာ္၍ ၀င္စားျခင္း၊

- ထုိ႔အတူ ပထစ်ာန္ကို ၀င္စားလ်က္ ပထ၀ီကသုိဏ္းကို ပြားမ်ားျပီးေနာက္ အာေပါကသုိဏ္းကို ခုန္ေက်ာ္ကာ ေတေဇာကသုိဏ္းကို ပြားမ်ားျခင္း စသည္ျဖင့္ ကသုိဏ္းကို ခုန္ေက်ာ္၍ ပြားမ်ားျခင္း၊

- စ်ာန္ႏွင့္ ကသုိဏ္း အေရာအေႏွာထား၍ ခုန္ေက်ာ္၀င္စားျခင္း - စသည္တုိ႔ျဖစ္သည္။

 

အထက္တြင္ ေဖာ္ျပခဲ့သည့္အတုိင္း ေရွးက အားထုတ္ဖူးျခင္း မရွိ၊ ယခုမွ စတင္ အားထုတ္သူသည္ စိတ္ကို ႏူးညံ့ေအာင္ ၾကိဳတင္မဆံုးမဘဲ တန္ခိုးဖန္ဆင္းမူ ကိစၥကို ေဆာင္ရြက္ႏုိင္မည္ မဟုတ္ေခ်၊ မွန္ေပသည္၊ အားထုတ္ကာစ ပုဂၢိဳလ္သည္ ကသုိဏ္း ပရိကံျပဳမူ၊ ပဋိဘာဂနိမိတ္ကို ထင္ေစမူ၊ အပၸနာစ်ာန္ကို ရရွိေစမူ၊ စိတ္ကို ႏူးညံ့သိမ္ေမြ႕ေအာင္ ဆံုးမႏုိင္မူ၊ စိတ္ကို ၾကိဳတင္ဆံုးမထားေသာ္လည္း တန္ခိုးဖန္ဆင္းမူ၊ လွ်င္ျမန္စြာ ရူနုိင္ ၀င္စားနုိင္ ဖန္ဆင္းႏုိင္မူ တု႔ိအတြက္ ၀န္ေလးတတ္ေပသည္။ တစ္ရာမွာတစ္ေယာက္ တစ္ေထာင္မွာတစ္ေယာက္ေလာက္သာ စြမ္းႏုိင္သည္။

 

ေရွးဘ၀မ်ားစြာက စြမ္းစြမ္းတမံ ၾကိဳးစားအားထုတ္ခဲ့ၾကဖူးသည့္ ျမတ္စြာဘုရား၊ ပေစၥကဗုဒၶါ၊ အဂၢသာ၀က အစရွိေသာ ပုဂၢိဳလ္ျမတ္တို႔မွာမူ ေရွ႕တြင္ ျပဆုိခဲ့ေသာ ဘာ၀နာအစဥ္မရွိေသာ္လည္း အရဟတၱဖုိလ္ကို ရရွိသည္ႏွင့္ ဤတန္ခိုး ဖန္ဆင္းမူ အစရွိသည္တုိ႔မွာ ျပီးျပည့္စံုၾကေလသည္။

 

ေရႊပန္းထိမ္ဆရာသည္ လက္၀တ္ရတနာ တန္ဆာအမ်ိဳးမ်ိဳးကို ျပဳလုပ္ရန္ ေရႊကို ႏူးညံ့ေအာင္ျပဳလုပ္ျပီးမွ အလုိရွိတုိင္း လုပ္ေဆာင္သကဲ့သို႔လည္းေကာင္း၊ အိုးလုပ္သမားသည္ အုိးခြက္စသည္ ျပဳလုပ္ရန္ ေျမညက္ကို ေကာင္းစြာနယ္လ်က္ ႏူးညံ့ေအာင္ ျပဳျပီးမွသာ အုိး၊ ခြက္ စသည္တုိ႔ကို ျပဳလုပ္သကဲ့သို႔လည္းေကာင္း ထုိ႔အတူ အဘိညာဥ္ရရွိေအာင္ စတင္အားထုတ္သူသည္ ေရွ႕တြင္ေဖာ္ျပခဲ့ျပီးေသာ နည္းတုိ႔ျဖင့္ စိတ္ကို ႏူးညံ့ေအာင္ ၾကိဳတင္ ဆံုးမရမည္။

ထုိ႔ေနာက္ ဆႏၵရွိက မည္သည့္ကိစၥမဆုိ ထေျမာက္ေအာင္ျမင္ရမည္သာတည္း စသည္ျဖင့္ ဆႏၵ၊ ၀ီရိယ၊ စိတၱ၊ ၀ီမံသ (ပညာ) ဟူေသာ အဓိပတိေလးပါးအနက္ တစ္ပါးပါး ဦးေဆာင္၍လည္းေကာင္း၊ ၀သီေဘာ္ ငါးပါးတုိ႔ျဖင့္ ေလ့လာ၍လည္းေကာင္း စိတ္ကို ႏူးညံ့သိမ္ေမြ႕ေစျပီး တန္ခိုးဖန္ဆင္းမူ အတြက္ အားထုတ္ရမည္။

 

ဤ၌ ၀သီေဘာ္ငါးပါးဟူသည္ -

(၁) အာ၀ဇၨန ၀သီေဘာ္ = စ်ာန္အဂၤါတုိ႔ကို လ်င္ျမန္စြာ ဆင္ျခင္ႏုိင္စြမ္းရွိျခင္း၊

(၂) သမာပဇၨန ၀သီဘာ္ = စ်ာန္၀င္စားလုိသည့္အခါ အလုိရွိသမွ် စ်ာန္စိတ္မ်ားကို ျဖစေစႏုိင္ျခင္း၊

(၃) အဓိ႒ာန ၀သီေဘာ္ = ၀င္စားလုိသည့္အခ်ိန္ အတုိင္းအတာ သတ္မွတ္ခ်က္အတုိင္း အပိုအလိုမရွိ တိက်စြာ စ်ာန္စိတ္ကို ထားႏုိင္ ျဖစ္ေစႏုိင္ျခင္း၊

(၄) ၀ု႒ာန ၀သီေဘာ္ = မွန္းဆတြက္ခ်က္ထားသည့္ အခ်ိန္၌ စ်ာန္မွ ထႏုိင္ျခင္း၊

(၅) ပစၥေ၀ကၡဏ ၀သီေဘာ္ = စ်ာန္အဂၤါတုိ႔ကို ဆင္ျခင္ႏုိင္ျခင္း - တုိ႔ျဖစ္သည္။

 

(အာ၀ဇၨန၀သီေဘာ္ ေျမာက္လွ်င္ ပစၥေ၀ကၡဏ ၀သီေဘာ္လည္း ျပီးစီးသြားေပသည္။ သို႔ေသာ္လည္း မေနာဒြါရာ၀ဇၨန္း၏ သတၱိကို အာ၀ဇၨန ၀သီေဘာ္၊ ပစၥေ၀ကၡဏာေဇာ၏သတၱိကို ပစၥေ၀ကၡဏ ၀သီေဘာ္ဟု သတၱိအလိုက္ ႏွစ္မ်ိဳးခြဲျခားထားျခင္း ျဖစ္သည္။

 

ဤသို႔ ပါရမီ မရွိသူသည္ စ်ာန္သမာပတ္မ်ားႏွင့္ ကသုိဏ္းအာရုံတုိ႔ကို အၾကိမ္မ်ားစြာ ပြားမ်ား၀င္စားျပီးမွ အသဘိညာဥ္ကို ရရွိႏုိင္ေလသည္၊ ပါရမီထူးရွိသူကား ထုိကဲ့သို႔ အၾကိမ္မ်ားစြာ မ၀င္စား မေလ့လာေသာ္လည္း ပဥၥမစ်ာန္ကို ရရွိကာမွ်ျဖင့္လည္းေကာင္း၊ မဂ္ကို ရရွိကာမွ်ျဖစ္လည္းေကာင္း အဘိညာဥ္ကို ရရွိႏုိင္ေပသည္။

 

အဘိညာဥ္စိတ္ ျဖစ္ပံု
“ပါဒကစ်ာန္၊ ပရိကံႏွင့္၊ တဖန္ ပါဒက၊ ျဖစ္ျပီးမွ က်တံု အဘိညာ”ဟူေသာ အဆုိႏွင့္အညီ ေရွ႕တြင္ ေဖာ္ျပခဲ့သည့္အတုိင္း စိတ္ကို ႏူးညံ့သိမ္ေမြ႕ေအာင္ ဆံုးမ၍ ေလာကီအဘိညာဥ္တစ္ခုခုကို ျဖစ္ေစလုိလွ်င္ -

 

(၁) ရူပ ပဥၥမစ်ာန္ကို အဘိညာဥ္၏ အေျခခံ(ပါဒက) အျဖစ္ ၀င္စားရမည္၊

(၂) ထုိပါဒကစ်ာန္မွထ၍ အဓိ႒ာန္မည့္ အာရုံတစ္ခုခုကို မွန္းျပီး သတံ ေဟာမိ = နိမၼိတရုပ္ တစ္ရာ ျဖစ္ေစသတည္း၊ သဟႆံ ေဟာမိ = နိမၼိတရုပ္တစ္ေထာင္ ျဖစ္ေစသတည္း စသည္ျဖင့္ ပရိကံျပဳရမည္။ ဤစိတ္အစဥ္ကို အဓိ႒ာန္စိတ္ဟု ေခၚ၏။

(၃) တစ္ဖန္ အဘိညာဥ္၏ အေျခံခံျဖစ္သည့္ ရူပ ပဥၥမစ်ာန္ကို ၀င္စားရမည္။

 

ဤသုိ႔ အစီအစဥ္အတုိင္း ၀င္စားျပီးေနာက္ ရူပ ပဥၥမစ်ာန္ အဘိညာဥ္၀ီထိေခၚ အဘိညာဥ္တန္ခိုး အစြမ္းပါေသာ ရူပါ ပဥၥမစ်ာန္ စိတ္အစဥ္ ျဖစ္ေပၚေလသည္။ ဤ ရူပပဥၥမစ်ာန္ စိတ္အစဥ္သည္ပင္ အဘိညာဥ္ဟူေသာ အမည္တြင္သည္။ ဤအဘိညာဥ္ ၀ီထိစိတ္ ျဖစ္သည္ႏွင့္ တျပိဳင္နက္ ဖန္ဆင္းအပ္ေသာ ရုပ္(နိမၼိတရုပ္) အစရွိေသာ အက်ိဳးမ်ား ျဖစ္ေပၚလာသည္။

 

ဤသည္မွာ အနည္းကို အမ်ားျဖစ္ေအာင္ ဖန္ဆင္းျခင္းျဖစ္သည္။ ဤအတူပင္ အမ်ားကို အနည္းျဖစ္ေအာင္ ဖန္ဆင္းလုိပါက ဧေကာ ေဟာမိ = တစ္ေယာက္တည္းျဖစ္ေစသတည္းဟု ပရိကံျပဳ၍ ေဖာ္ျပခဲ့သည့္အတုိင္း အဘိညာဥ္ကို ဆက္လက္၀င္စားရမည္။

 

ပထ၀ီကသိုဏ္း၏ အစြမ္းသတၱိ
ပထ၀ီကသိုဏ္း၏ အစြမ္းသတၱိမ်ားမွာ -

(၁) တစ္ေယာက္ကို အမ်ားျဖစ္ရန္၊ အမ်ားကို တစ္ေယာက္ျဖစ္ရန္ စြမ္းႏုိင္ျခင္း၊

(၂) ေကာင္းကင္၊ ေရျပင္တုိ႔ကို ေျမျပင္အသြင္ ဖန္ဆင္း၍ သြား၊ ရပ္၊ ထိုင္၊ လဲေလ်ာင္းႏုိင္ျခင္း၊

(၃) စ်ာန္ကို ရရွိေစႏုိင္ျခင္း - တုိ႔ျဖစ္သည္။

 

ျပည္ေထာင္စု ျမန္မာႏုိင္ငံေတာ္အစိုးရ သာသနာေရး၀န္ၾကီးဌာန ဗုဒၶဘာသာတရားေတာ္ စာအုပ္မွ ထုတ္ႏူတ္ေဖာ္ျပသည္။

[htin lin thar]

thanks